टेलिभिजन च्यानल डिस्कभरीले नेपालका जंगली हात्तीकोे गणना र शरीरका अंगहरूको आकार अध्ययन गर्ने भएको छ । त्यसका लागि उक्त टेलिभिजन च्यानलको प्रमुख साझेदार ‘डिस्कभरी इनिसियटिभ्स’ ले यसै साता राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागसँग अनुमति लिएको हो । ‘डिस्कभरी इनिसियटिभ्स ट्राभल टु प्रोटेक्ट’ ले सन् २०१० मा बर्दिया राष्ट्रि्रय निकुञ्ज र शुक्लाफाँटा वन्यजन्तु आरक्षमा अध्ययन गर्नेछ । यसले सन् २००१ मा पनि बर्दियामा जंगली गणना गरेको थियो । त्यसक्रममा ६० देखि ७५ वटा हात्ती गणना भएको थियो । डिस्कभरीको गणनापछि सन् २००१ मा भेटिएका हात्तीको अवस्था थाहा पाउन सकिनेछ । गणनामा १६ जना विशेषज्ञ १२ दिनसम्म खटिनेछन् । अध्ययनभर उनीहरू दिनरात जंगलमै बस्ने जानकारी दिएका छन् । हात्तीको अध्ययन गरिरहेका बाबुराम यादवका अनुसार अहिले करिब डेढ सयको हाराहारीमा हात्ती छन् । पर्सा र शुक्लाफाँटा वन्यजन्तु आरक्ष, चितवन र बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज मुख्य बासस्थान हो ।

एसियामै सबैभन्दा ठूलो प्रमाणित भएको बर्दियाको राजागज हात्ती धेरै सयमसम्म नदेखिएकाले मरेको हुनसक्ने राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्ष्ाण विभागले जनाएको छ । ‘हामीले आस मारिसक्यौं,’ विभागका महानिर्देशक श्याम बजिमयले कान्तिपुरलाई भने, ‘बूढो र दुब्लो भएकाले भारततिरको जंगलमा गएर मरेको हुनसक्छ ।’ झन्डै ६४ वर्ष उमेरको राजागज चार वर्षदेखि बर्दियामा देखिएको छैन ।

लामो समयको अन्तरालपछि म यंहाहरुसंग हाजिर भएको छु । विगत लामो समय सम्पर्क विहिन हुनु पर्दा म आफैलाइ खल्लो महशुस भइरहेको थियो । जुन उद्देश्यले सम्पर्क विविहन वनेको थिंए त्यसको नतिजा कस्तो आउछ ख्वै अरु केही महिना त्यसकोलागि धैर्य गर्नु पर्ने छ । तयारी आफुसक्दो भएतापनि म आफै प्रस्तुतिवाट त्यति वढि ढुक्क हुन सकेको छैन । हेरौ समयले कंहा पुर्याउछ ।

भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्री मातृका यादवले मालपोत कार्यालयमा छड्के गरी कर्मचारी हाजरी पुस्तिका र केही कागजातहरु नियन्त्रणमा लिएका छन् ।
आफ्ना मातहतका कार्यालयहरुमा छड्के गर्दै मालपोत कार्यालय साढे ११ बजे पुगेका मन्त्री यादवले कार्यालयमा पियनबाहेकको कर्मचारी उपस्थित नभएको र हाजिरी पुस्तिकामा हाजिरसमेत नगरेको देखेपछि उनले हाजिरी पुस्तिका, रजिष्ट्ररलगायतका कागजपत्र नियन्त्रणमा लिएका हुन् । पियनलाई कर्मचारीहरु उपस्थित भएपछि आफूसँग सर्म्पर्क गर्न भन्दै उनी फर्किएका थिए ।

छड्केकै क्रममा भूमिसुधार, नापी शाखालगायतका कार्यालयसमेत पुगेका मन्त्री यादवले आम नागरिकको कामकाज सहजरुपमा निष्पक्ष तरीकाले गर्न कर्मचारीहरुलाई निर्देशन दिएका थिए ।

गृहमन्त्री वामदेव गौतमको निर्देशनमा राजधानीका डान्स, डिस्को र रेष्टुरेन्टमा हुने अनैतिक काममा प्रहरीले कडाई गर्न थालेपछि व्यवसायी र मजदूरहरु बिना लाइसेन्स मदिरा बेच्न पाउनुपर्ने र मसाज र दोहोरीको नाममा जारी वेश्यावृत्तिलाई रोक्नु नुहुने भन्दै आन्दोलनमा उत्रिएका छन् ।

आज उनीहरुले राजधानीका सम्पूर्ण रेष्टुरेन्ट व्यवसायी, दोहोरीका संचालक तथा मसाज व्यवसायीहरुको लगभग सय जना सहभागी भएको विसाल जुलुस निस्किएको छ । जुलुसमा गृहमन्त्री र प्रहरीको विरोध गर्दै युवायुवती ब्यानरसहित सडकमा निस्किएका थिए ।

राजधानीमा नांगो नृत्य गर्ने, यौन व्यवसाय गर्नेहरुको उल्लेख्य उपस्थिति रहेको सो जुलुसमा सहभागी अधिकांश युवतीहरुले मुख छोपेका थिए । गृहमन्त्रीले राजधानीमा नांगा र अश्लिल नृत्य गर्ने गराउने डान्स, डिस्को, रेष्टुरेन्टका अलावा यौन व्यवसाय गर्ने मसाज र होटलमाथि कडाई गर्न निर्देशन दिएपछि दुइ नम्बरी धन्दा गर्ने र दिनदहाडै यौन व्यवसायमा लिप्त हुनेहरुलाई समस्या परेको छ ।

प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले नेपालको शान्ति प्रक्रिया गन्तव्यमै पुर्‍याएर छाड्ने दृढता व्यक्त गरेका छने । ३१ भदौमा इन्डिया इन्टरनेशनल सेन्टरद्वारा नयां दिल्लीमा भारतका बौद्धिकवर्गलाई विशेष सम्बोधन गर्दै उनले शान्ति प्रक्रियामा चुनौती बांकी भएपनि पार गरेरै छाड्ने बताए ।

१२ बुंदे समझदारी हुदै आफूहरु संविधान निर्माण प्रक्रियासम्म आइपुगेको बताउदै त्यसमा भारतको सहयोगका लागि धन्यवाद दिए । भारतीय बौद्धिक समुदायबाट संविधान निर्माणमा सहयोगको आशा व्यक्त गरे । आफू विगतमा गरेको प्रतिवद्धता पूरा गर्न सधै अग्रसर हुदै आएको बताए । नेपाल र भारतबीचको सम्बन्धलाई नयां शिराबाट अगाडि बढाउन आफू सक्रिय भएको बताए । बहुदलीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रप्रति कुनै शंका नगर्न आग्रह गरे । नेपाल आर्थिक क्रान्तिको बाटोमा लागेको उनको भनाई थियो ।

माओवादी नेताहरु सार्वजनिक हुँदा पनि अर्धभूमिगत रहेका एकताकेन्द्र मसालका महामन्त्री प्रकाश अर्थात नारायणकाजि श्रेष्ठ सार्वजनिक भएका छन् । २०४७ सालदेखि निरन्तर भूमिगत रहेका ४७ वर्षीय प्रकाश जेठ १४ गते राजधानीमा एक कार्यक्रमबीच सार्वजनिक भएका हुन् । २०३३ सालदेखि नेपाली कांग्रेसबाट राजनीति सुरु गरेका प्रकाशले २०३७ देखि कम्युनिष्ट राजनीति सुरु गरेका थिए । सात राजनीतिक दल र माओवादीबीचको १२ बुँदे सहमति निर्माणमा संयोजनकारी भूमिका निर्वाह गरेका प्रकाशको पार्टी र माओवादीबीच केही दिनमै एकता हुदैछ । जसको पुष्टि प्रकाश सार्वजनिक भएको कार्यक्रममा आएका माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले पनि गरे । प्रचण्डले कार्यक्रममा माओवादी र एकताकेन्द्र मसालबीच एक दुई दिनमै एकता हुने बताए । दुई पार्टीबीचको एकतापछि प्रकाश एकिकृत पार्टीको केही वरिष्ठ नेतामध्य एक हुने श्रोतहरुले बताएका छन् ।

नेपालका लागि अमेरिकी राजदूत नान्सी पावेलले नेकपा (माओवादी) का अध्यक्ष प्रचण्डसँग भेटेकी छिन्। अमेरिकी अधिकारी र नेपालका लागि अमेरिकी राजदूत नान्सी पावेलले नेकपा (माओवादी) का अध्यक्ष प्रचण्डसँग भेटेकी छिन। अमेरिकी अधिकारी र अमेरिकाको सरकारले अझैपनि आतंकबादी सुचीबाट हटाइनसकेको नेपाली (माओवादी) का नेताबीच भएको यो पहिलो प्रत्यक्ष सम्पर्क हो।

सरसल्लाहका लागि वाशिंगटन प्रस्थान गर्ने अघिल्लो बिहान प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालालाई भेटेकी राजदूत पावेलको माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डसँगको भेट त्यही साँझ अर्थात बिहीवार भएको थियो। प्रचण्डलाई भेट्न राजदूत पावेल आफ्ना सहयोगी अमेरिकी नियोग उपप्रमुख राण्डी बेरीकासाथ प्रचण्डको नयाँ बजार निवास पुगेका थिए। करीब ३५ मिनेटसम्म चलेको कुराकानीका अवसरमा वरिष्ठ माओवादी नेता बाबुराम भट्टराई पनि थिए।

भेटलाई अमेरिकी राजदूतावासलेनै सार्वजनिक गरेको थियो । दुतावासले शुक्रवार जारी गरेको विज्ञप्तिमा माओवादी अध्यक्षको प्रचलित नामको सट्टा पुष्प कमल दाहाल उल्लेख गरिएको छ। राजदूतावासले भनेको छ, “संविधानसभाको चुनावको नतिजा, सबभन्दा ठूलो दलका रुपमा आएको र भावी सरकारको नेतृत्व गर्ने विश्वास गरिएको नेकपा (माओवादी) को भावी योजना र नेपाल अमेरिका संबन्धका बारे छलफल गर्न राजदूत नान्सी पावेलले नेकपा (माओवादी) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालसँग भेटेकी थिइन।“ ‘संझौताहरुको सम्मान’ उनले नयाँ सरकारले दाताहरुसँगको वर्तमान संझौताहरुको सम्मान र तिनको कार्यान्वयन गर्नेहरुको सुरक्षाबारे पनि आश्वस्त हुन खोजेको थिइन्।

त्यस्तै माओवादी सेना र वाइसीएलप्रति लक्षित ठानिएको अभिव्यक्तिमा सबै माओवादी संगठनहरुद्वारा राजनीतिक प्रक्रियाप्रति बोली र काम दुवैले प्रतिबद्धता जनाउन उनले प्रचण्डलाई आग्रह गरेकी राजदूतावासले जनाएको छ। विश्लेषकहरुका अनुसार अमेरिकी राजदूत र माओवादी अध्यक्षबीचको भेटले नेपाली राजनीतिमा एउटा नयाँ तरंग सृजना गरेको छ। अमेरिकाद्वारा आतंककारी घोषित संस्थाका नेतालाई अमेरिकी अधिकारीले भेट्न विदेश मन्त्रालयको विशेष स्वीकृति लिएर मात्र भेट्नु पर्ने कानूनी व्यवस्था छ। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले त्यस्तो स्वीकृति दिनुलाई माओवादीलाई आतंककारीको सुचीबाट अझै हटाइनसकेको अमेरिकाको नीतिमा परिवर्तनको संकेत रुपमा हेरिएको छ।

सरकारसँग भर्खरै सहमति गरेका दलहरुले चैत २८ को संविधानसभा चुनावका लागि समानुपातिकतर्फको उमेद्वारहरुको बन्द सूची निर्वाचन आयोगमा बुझाएका छन् । आयोगले फागुन ८ र १२ गते उमेद्वारी दर्ता नगरेका दलहरुका लागि आज फागुन १९ गते उमेद्वारहरुको बन्द सूची पेस गर्ने समय दिएको थियो । आज १६ दलहरुले आयोगमा उमेद्वारहरुको बन्द सूची बुझाए ।

आज बन्द सूची बुझाउने दलहरुमा तराईरमधेश लोकतान्त्रिक पार्टी, सदभावना राजेन्द्र महतो, मधेशी जनअधिकार फोरम, रामराजाप्रसाद सिंहको नवजनवादी मोर्चा, फागुन १८ गते सरकारसँग पाँच बुँदे सहमति गर्ने दलहरुको मोर्चा संघीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मंच छन् । मधेशी आन्दोलन सम्बोधन नभएको भन्दै चैत २८ को संविधानसभा चुनावमा भाग नलिने घोषणा गरेको सूर्यबहादुर थापाको राष्ट्रिय जनशक्ति पार्टीले पनि उमेद्वारको बन्द सूची बुझाएको छ ।

फागुन १३ गते प्रत्यक्षतर्फको उमेद्वारी दर्ता नगरेका दलहरुका लागि निर्वाचन आयोगले फागुन २३ गतेको समय दिएको छ ।

नामः वृहस्पति विश्वकर्मा

उमेरः ८० वर्ष

घरः उमाकोट गावीस क्षेत्र नंवर ३, स्याङजा

गएको हप्ताको अन्त्यमा राजधानी वाहिर म पोखरा पुगेको थिंए । सानो कामका शिलशिलामा पोखरा पुगेपनि उपलव्धीहरु उल्लेख्य भएका थिए यस बीचमा । यसै मेसोमा म दिंउसो छोटो समय निकालेर एक मित्रका साथ लागेर स्याङजा पनि पुग्न भ्याए । एक दिनको राजधानी वाहिरको यात्रामा मेरो स्याङजा भ्रमण ज्यादै उपलव्धी पुर्ण रह्यो । कांग्रेस पार्टीले आयोजना गरेको स्याङजा जिल्लास्तरीय कार्यक्रमका सहभागीहरुलाइ मैले भेट्न पांए । जसमध्ये मेरो चासो र रुचिका पात्र थिए पुराना कांग्रेस कार्यकर्ता वृहस्पति विश्वकर्मा । तस्विरमा देखिएका वृहस्पति नेताहरुलाइ गुनासो गर्न सदरमुकमाम आएका थिए । वुढो भए वावु मेरो त के आशा हुनु र छोरा नातिलाइ राम्रो भइदिए हुन्थ्यो- कुराकानीका क्रममा विश्वकर्माले पटक पटक दोहार्याए । क्षेत्र नंवर तीन घर भएकाले उनैका निर्वाचन क्षेत्रका माननीय शंकर पान्डेका विषयमा उनले तितो पोखे -लाङग्रालाइ कति दुख गरेर जिताइयो, केही काम गरेन । गान्धीवादी नेता पान्डेको व्यक्तित्वलाइ लिएर प्रंशसा सुनिएपनि उनको कार्यशैली प्रति भने धेरै कार्यकर्ताले दुखेसो पोखे । सारै ढिलो मान्छे यी शंकर त-धेरैको गुनासो थियो यो ।

दलीत परिवारका भएपनि विश्वकर्माको कहानी ज्यादै घतलाग्दो थियो । पंचायतकालदेखि राजनीतिमा लागेका विश्वकर्माले धेरै जेल नेल भोगेका छन । कांग्रेस त सामन्तको पार्टी हो भनेर धेरैले कमेन्ट गरेपनि उनले पार्टीकालागि दिनरात काम गरे । नेताहरुलाइ जिताएर धेरैपटक केन्द्रमा पठाए, तर उनका दुख कहिल्यै सुनिएनन । यसपटक भने मन्त्री नै आउछन रे भन्ने सुनेर आएको-उनले वताए ।

मन्त्रीसंग के कुरा राख्नु भयो त मेरो प्रश्न भुइमा झर्न नभ्याउदै वुढाले जवाफ दिए-के राख्नु वावु गांउमा काम छैन काम नभएपछि माम पनि छैन भने । उनको कुरा मन्त्रीले सुने या सुनेनन वुढा भने आफ्ना कुरा मन्त्रीलाइ सुनाउन पाएकोमा दंग थिए ।

 

२ असोज, काठमाडौं । सरकारवाट वाहिरिएको घोषणा गरेको माओवादीले मंगलवार राजधानीको खलामन्चमा आमसभाको आयोजना गर्यो । यही आम सभाका दृष्यहरु । त्यस क्रममा वोल्ने माओवादी नेताहरुले आफुहरु अव सडक आन्दोलनमा जाने र दमन भए हतियार उठाउने वताए ।