May 27, 2009

श्रीलंकामा युद्धअपराध छानविन माग

श्रीलंकामा मंगलबार समाप्त भएको युद्धका क्रममा भएका युद्धअपराधबारे स्वतन्त्र छानविन गर्न अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रबाट माग गरिएको छ । राष्ट्रसंघका मासविच बान की मुनले पनि छानविनका लागि आव्हान गरेका छन् । तमिल टाइगर विद्रोही र सेना दुवैतर्फवाट हजारौं सर्वसाधारण मारिएको अनुमान गरिएको छ । टाइगरले मानवढालका रुपमा सर्वासधारणलाई प्रयोग गरेको र सेनाले जथाभावी आक्रमण गरेर धेरै मानिसको ज्यान लिएको अनुमान छ ।
स्वतन्त्र छानविनका पक्षमा रहेका राष्ट्रसंघका महासविच वान की मनु शुक्रबार श्रीलंकाको भ्रमणमा जाँदैछन् । उनले मंगलबार जेनेभामा पत्रकारसँग कुराकानी गर्दै स्वतन्त्र छानविनको आवश्यकतामा जोड दिए । “सर्वसाधारणको ज्यानप्रति म गम्भीर छु”, उनले भने । राष्ट्रसंघ मानवअधिकार परिषदले आगामी साता श्रीलंकाको मानवीय संकटलाई केन्द्र बनाएर विशेष बैठकको आयोजना गर्ने भएको छ । “सशस्त्र द्वन्द्वमा सर्वसाधारणको ज्यान गएको बेला मानवअधिकार परिषद मार्टिन इहोगियान उहोमिभिहीले भने,”मानवअधिकार उल्लंघनका पीडितलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले न्या दिनुपर्छ। ” युद्ध समाप्त भए पनि उत्तरीश्रीलंकामा युद्धकै जस्तो अवस्था छ ।
सहायताकर्मीलाई अझै पनि युद्धप्रभावित क्षेत्रमा प्रवेश गर्न दिइएको छैन । धेरै महिनादेखि पेटभरि खान नपाएका महिला र बालबालिकाको अवस्था चिन्ताजनक रहेको दाताहरुले बताएका छन् । “श्रीलंकाले अब जिम्मेवार भएर प्रस्तुत हुनुपर्छ। अझै पनि दण्डहीनतालाई प्रश्रय दिइनु हुँदैन ।” नवअधिकार उच्चायोगका एक प्रवक्ताले भने ।
बेलायतले पनि आफ्नो पूर्वउपनिवेश श्रीलंकामा भएको मानवअधिकार उल्लंघनको स्वतन्त्त छानविनका लागि माग गरेको छ । तीन महिनायता साढे ६ हजार तमिल सर्वसाधारणको ज्यान गएको बताइए पनि युद्धको अन्त्यतिर अरु धेरै मानिसको ज्यान गएको आशंका गरिएको छ । तमिल टाइगरले आइतबार हतियार बिसाएको जानकारी दिँदै एकै दिन तीन हजार तमिल सर्वसाधारणको मृत्यु भएको दाबी गरेका थिए ।
मानवअधिकारवादी संस्था ह्युमन राइट्स वाचले युद्धमा सेना र विद्रोही दुवै पक्षले सर्वसाधारणलाई निशाना बनाएको आरोप लगाएको छ । दुइ साताअघि सार्वजनिक भूउपग्रहमा खिचिएको तस्वीमार सेनाले सर्वसाधारणमाथि भारी हतियार प्रयोग गरेको संकेत प्राप्त भएको वाचले दोहोर्žयाएको छ ।

May 12, 2009

नेपाली युवाको दुबईमा निधन

युएई दुबई स्थित सतुवामा करेन्ट लागेर नेपाली युवा अर्जुन पोख्रेलको निधन भएको छ। पोख्रेल गुल्ली जिल्लाको बस्तु गाविस निवासी हुन्। नेपाली एकता समाजका सदस्य हिमाल भन्डारीले दिएको जानकारी अनुसार मृतक पोख्रेल १४ महिनादेखि दुबईको साईवावा मन्दिरमा काम गर्दै आएका थिए 

 ४ महिना पहिला मात्र बिबाह बन्धनमा बाँधिएका र अहिले दुबईमा श्रीमतिका साथमा बस्दै आएका थिए। मृतकको शव पोष्टमार्टको लागी हस्पिटलमा राखिएको र छिट्टै नेपाल पठाईने कम्पनीले जानकारी दिएको छ। रोजगारीका लागि खाडी मुलुकहरुमामा आउनेहरुको मृत्यु हुनेक्रम दिन प्रतिदिन बृद्धि हुदै गएको छ।

March 9, 2009

गान्धीले प्रयोग गरेका सामग्री लिलाम

महात्मा गान्धीले प्रयोग गरेका केही सामग्री अमेरिकामा विहीबार लिलाम भएका छन् । लिलाम गरिएका ती सामग्री भारतीय व्यापारीले नै खरिद गरेका छन् । यसपछि भारतमा खुसियाली मनाइएको छ । ती सामान भारतका मदिरा तथा वायुसेवा कम्पनीका मालिक विजय माल्याले खरिद गरेका छन् ।

 माल्याले १८ लाख अमेरिकी डलरमा महात्मा गान्धीले प्रयोग गरेका छालाका एक जोडी चप्पल, घडी र थालबटुका किनेका हुन् । ती सामग्री भारत फर्काइने सम्भावना बढेको छ । गान्धीका पनाति तुसार गान्धीले आफ्नो जिजुबाका सामान फिर्ता गराउन अभियान नै सञ्चालन गरेका थिए । सरसामान स्वेदश फिर्ता हुने आशा बढेपछि आफूलाई हर्षलागेको तुसारले बताए । "अब ती सामग्री भावी पुस्ताले देख्न पाउने भए । ती सामग्रीलाई नयाँदिललीस्थित गान्धी राष्ट्रिय संग्रहालयमा राखिनुपर्छ", उनले भने, "संग्रहालय गान्धीका सामग्री राख्न बनाइएको हो । ती सामग्री त्यस संग्रहालयमा राखिएपछि कसैले पनि नाफा कमाउने उद्देश्यले खरिद वा बिक्री गर्दैन ।"

ती सामग्रीको लिलाम बिक्रीले भारत सरकार र सामग्रीका धनी मानिएका जेम्स ओटिसबीच भनाभनकै स्थिति उत्पन्न भएको थियो । सरकाराले ती सामग्री लिलाम हुनुलाई मुलुकको इज्जतसँग जोडेकाले विषय गम्भीर बनेको थियो । मुलुकमा प्रदर्शन नहुन्जेलसम्म भारत सरकार पनि मौन रहेको थियो ।

काकाकूल काठमाडौं


 

प्रदीप नेपाल

मन्त्री हिसिला यमिले काठमाडौंको खानेपानी व्यवस्थापन ‘काकाकूल’जस्तो लाग्ने कम्पनीलाई दिएपछि धाराको पानी अम्खोराहरूमा थुनिएको छ । सो कम्पनीले मासिक ३० हजार लिटर पानी प्रयोग गर्ने घरका लागि एकखाले दरभाउ र १० हजार लिटर पानी प्रयोग गर्नेलाई सहुलियतको दरभाउको घोषणा गरेको थियो । त्यही आदेशपत्र पढेर काठमाडांैका धारामा १० हजार लिटर पानी आउनेरहेछ भन्ने ज्ञान पाइयो, तर आफ्नो धारामा महिनामा ४ हजार लिटर आएको पनि थाहा छैन । मन्त्रीनिवास छाडेर घर आएपछिका ६ महिना भयो । तर, कुनै महिना पनि पाँच हजार लिटर पानी भरिएको देख्न पाइएन । मन्त्रीनिवासमा भने पानीको अनिकाल कहिल्यै लागेन । अहिले म बसेको छु, काठमाडौं-१५ को लखुतीर्थ मार्गमा र भएको छु एउटा सामान्य नेपाली नागरिक । मन्त्री हुँदा उफ्रीपाफ्री सुविधा पाउने, नागरिक हुँदा सामान्य हक पनि नपाइने नयाँ नेपालको एउटा उदाहरण भएको छु म ।
नागरिक भएर घर आएपछिका दिनमा थाहा पाइयो ट्यांकरको पानी पनि निकै महँगो भएछ । पोहोर-परारभन्दा पानीको भाउ तीनगुना बढेछ । भाउ मात्र होइन, मागफाराम भरेपछि भन्नेबित्तिकै पानी आउँदोरहेनछ, लाइनमा प्रतीक्षा गर्नुपर्दोरहेछ । त्यसैले पानी खर्च गर्ने काममा चर्को सम्झौता गर्नुपर्नेरहेछ । यतिवेला एक अम्खोरा पानीले बिहानको नित्यकर्म सिध्याउनुपर्ने बाध्यता छ । धन्न पश्चिमाहरूले ट्वाइलेटपेपरको आविष्कार गरिदिएछन् । एउटा कर्म त्यसैले सिध्याउँछ । पाइखाना सफा गर्न भान्सामा प्रयोग गरेर फ्याँक्नुपर्ने पानी पुगनपुग भएको छ । दाँत मोल्न, कुल्ला गर्न, दाह्री काट्न र अनुहार सफा गर्न एक अम्खोरा पानीले पुग्दोरहेछ भन्ने ज्ञान काकाकूल काठमाडौंको पानी व्यवस्थापनले सिकाएको छ ।

बिहान ‘बाथरुम’ पस्नुअघि म माओवादीमन्त्री गोपाल किराँतीको स्मरण गर्छु । तिनले महिनामा एकपल्ट नुहाए पुग्छ भन्ने शिक्षा पानी संकटको भविष्य सोचेरै दिएका रहेछन् । पानी हुँदा दिन बिराएर नुहाउने गरेको थिएँ, प्रत्येक बिहान दाह्री काट्ने गरेको थिएँ । अहिले सातामा एकपल्ट सानो हाते तौलिया पानीमा भिजाउँछु र त्यसैले शरीर माड्छु । फोहोर तौलियालाई त्यही पानीमा माडमुड पार्छु र माडिएको पानी पाइखानामा हाल्छु । जहाँसम्म जुँघा-दाह्रीको समस्या हो, साह्रै झुसे भएर अनुहार घीनलाग्दो नदेखियुन्जेल त्यसलाई अनुहारमै टाँसिरहन दिन्छु । नयाँ नेपालको पानी उपहारले रेजर, सेभ र आफ्टर सेभको खर्च जोगाइदिएको छ । पानीको बहुउपयोगी तरिकाले पनि शरीरको गन्ध मार्न नसकेजस्तो लागेर शरीरको गन्ध मार्ने खालको चर्को र तीखो ‘सुगन्ध’ झोल बजारबाट किनेर ल्याएको छु । सरसफाइको अभावमा जिउमा लुतो निस्कने डरले त अहिले पनि सताइरहेको छ । तर, त्यो तीखो सुगन्धले शरीरको पसिने गन्धलाई चाहिँ झ्याप्पै मारिदिँदोरहेछ ।

सरकारमा बसेका मन्त्रीहरू ठुल्ठूला भाषण गर्छन् । तर, स-साना समस्याले नागरिकलाई कसरी पिरोलिरहेछ भन्नेतिर तिनको ध्यानै जाँदोरहेनछ । अयोग्य, अकर्मण्य आफन्त वा पैसाका नातागोतालाई लगेर भिन्न-भिन्न कार्यकारी निकायमा भर्ती गर्ने पञ्चायती चलनले अवसर पाइरहेकाले यतिवेला मुलुकमा हाहाकार मच्चिएको छ । बाहिरको हालतको अहिले चर्चा नगरौँ- मुलुकको राजधानी, सभ्य र बडाआदमीको बसोवास भएको काठमाडौंमा खानेपानीको अकाल छ, बिजुलीबत्ती छैन, खोला नाली भएका छन्, बाटामा टेक्नै नहुने गरी फोहोर थुपि्रएको छ । तर, हाम्रा मन्त्री लोकतन्त्र, सेना, वाइसिएलको लफडामा लागेर समय बिताइरहेका छन् । माओवादी पार्टीले पनि आखिर केही गर्न सकेन । पुरानो नातावाद-कृपावादलाई त्यसले पनि निरन्तरतै दियो । कांग्रेसको झिँगापुर काठमाडौंलाई त्यसले दुर्गन्धित गन्धपुर सहरमा रूपान्तरित गरिदियो ।

ऊर्जा-संकटको घोषणा भयो, तर घोषणापछि कुनै काम भएन । ‘ऊर्जा’ लाई संकटकालमा लगेर जोडेपछि सय दिनको म्यादभित्र प्रधानमन्त्रीले एउटा निकास दिन सक्नुपथ्र्यो । खै के भएको छ ? घोषणा गर्नुअघि-पछिको कार्यशैलीमा न कुनै परिवर्तन देखापरेको छ, न त त्यो संकटकालले नागरिकलाई कुनै राहत नै दिएको छ । भारतसँग बिजुली किन्ने दाम दिएर नेपाली निर्मातालाई साना जलविद्युत् आयोजना निर्माण गर्न आह्वान गरिएको भए अहिले नभए पनि आगामी वर्षका लागि लोडसेडिङको यो राक्षसी अनुहार व्यहोर्नुपर्ने थिएन । सायद प्रधानमन्त्रीनिवासमा लोडसेडिङ हुँदैन होला, त्यसैले उहाँलाई देशमा दिनको घोषणामा १६ घन्टा, अघोषित रूपमा १८ देखि २० घन्टासम्म लोडसेडिङ भइरहेको छ भन्ने थाहा छैन होला ।

पानी पनि त्यस्तै हो । हिउँदमा पानीको अनिकाल हुन्छ भन्ने ज्ञान काकाकूल कम्पनीका मानिसलाई थाहा हुनुपर्ने हो । मन्त्री र काकाकूल कम्पनीका सञ्चालकलाई प्रधानमन्त्री र मन्त्री बस्ने ठाउँमा पानीको पउल छ भन्ने काँचो ज्ञान मात्र त छैन होला । उपत्यकामा पानीको अनिकाल छ भन्ने सामान्यज्ञान तिनमा होला नै । नागरिकलाई पानी खुवाउने जिम्मा लिएर बसेपछि तिनले वेलैमा बन्दोबस्त गर्नुपथ्र्यो । त्यो त सकेनन्, नागरिकले आफँ पानी किनेर खान्छु भन्दा पनि समयमा पानी नपाउने रीत चलाइदिए ।

माओवादी सेनाको समायोजन- शान्तिप्रक्रियाको यो एउटा मुद्दा होला । तर, नागरिकका लागि यो कुनै मुद्दै होइन । हिजो पनि शान्तिको निद्रा सुत्न पाएका थिएनन् नागरिक, अहिले पनि आतंकमुक्त छैन यो समाज । दलका तानातानीले नागरिक मानसिकता राज्य र राजनीतिबाट झन् टाढा हुँदै छ । नेताहरूका पाङ्दुरे भाषणले न बिजुली दिन्छ, न खानेपानी । नागरिक राज्यलाई कर तिर्छ, त्यसको बदलामा ऊ सामाजिक सुरक्षा र राज्यले उपलब्ध गराउने सरसामान पैसा तिरेरै प्रयोग गर्न चाहन्छ । राज्यले केही नदिने हो भने नागरिकले किन कर तिरिरहनुपर्छ ?
दलहरूलाई एउटा ज्ञान भएजस्तो देखिएन । राज्यलाई, पार्टीलाई नागरिक चाहिन्छ, अस्तित्व बचाउन । तर, राज्य-पार्टी नभए पनि नागरिक बाँच्न सक्छ, आफ्नै स्वतन्त्रतामा । त्यसैले चासो नागरिकको होइन, सत्ताको बांगो कुर्ची समातेर बसेका पार्टी र नेताहरूको हुनुपर्छ अस्तित्वरक्षाका लागि । नागरिकले राज्य चाहिँदैन भन्न सक्छ, तर राज्य वा दलले नागरिक चाहिँदैन भन्न सक्दैन । त्यसैले नागरिकका लागि केही गर्न नसक्ने, आफ्नै सेना र कार्यकर्ताका लागि मात्र बाँच्न चाहने दल र नेताको नागरिकलाई कुनै आवश्यकता छैन ।

December 16, 2008

अमेरिकामा गीता अनिवार्य

संयुक्त राज्य अमेरिकाको सेटन हल युनिभर्सिटीमा सबै विद्यार्थीका लागि गीताको अध्ययन अनिवार्य गरिएको छ । न्युजर्सी सन् १८५६ मा स्थापित स्वायत्त क्याथोलिक सेटन हल युनिभर्सिटीमा अनिवार्य पाठ्यक्रमको रुपमा गीताको अध्ययन समावेश गर्ने निर्णय गरिएको हो ।

 विश्वविद्यालयको स्टिलमेन विजनेस स्कुलका प्राध्यापक एमडी अमरले सोको जानकारी दिँदै यो संसारभरकै पहिलो निर्णय भएको जानकारी दिए । यस विद्यालयमा अध्ययन गर्ने आठ सय विद्यार्थीमा एक तिहाइभन्दा धेरै इसाइ छन् र उनीहरुमा भारतीय विद्यार्थीको संख्या पनि उल्लेख्य छ ।

 गीता अध्ययन अनिवार्य गराउने निर्णय गराउनमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका प्राध्यापक अमर विश्वविद्यालयमा गीता आधारभूत पाठ्यक्रमको रुपमा रहने र सबै विद्यार्थीले अनिवार्य रुपमा यसको अध्ययन गर्नुपर्ने बताउँछन् । सन् २००१ मा विश्वविद्यालयले विश्वजगतमा आफ्नै बेग्लै पहिचान कायम गर्नका लागिअ आधारभूत कोर्सको थालनी गरेको थियो ।

 यसमा विद्यार्थीलाई सामाजिक जीवनसँग जोडिएको सरोकार र दायित्वोधको जानकारी सरकारको र दायित्वोचको जानकारी गराइनेछ जसले युवावर्गलाई सामाजिक व्यवस्थासँग जोड्ने विश्वास गरिएको छ । यस मामिलामा गीताको ज्ञान सर्वोत्तम साधन हुने प्राध्यापक अमर बताउँछन् । यसकै महत्व बुझेर विश्वविद्यालयले सबै विद्यार्थीका लागि यस ग्रन्थको अध्ययन अनिवार्य गर्ने निर्णय गरेको हो ।

November 25, 2008

इजरायल जान रोक

सरकारले व्यक्तिगत प्रयासमा वैदेशिक रोजगारीका लागि इजरायल जान रोक लगाएको छ । श्रम तथा रोजगार प्रवर्द्धन विभागले व्यक्तिगत प्रयासमा रोजगारीका लागि इजरायल जानका लागि रोक लगाएको हो। झन्डै डेढ वर्षघिबाट इजरायलले नेपाली कामदारलाई भिसा दिन रोक लगाएकोमा दुइ महिना अघिबाट खोलिएको थियो।

इजरायलस्थित नेपाली दूतावासबाट व्यक्तिगत प्रयासमा गएकाहरूको समस्या आउन थालेको जनाउँदै नपठाउन आग्रह आएकाले व्यक्तिगत प्रयासमा कामदार पठाउनका लागि स्वीकृति दिने कार्य रोकिएको हो’ -श्रम तथा रोजगार प्रवर्द्धन विभागका निर्देशक शरद अधिकारीले जानकारी दिनुभयो।

संस्थागत रूपमा गएकाहरूको समस्या आएको खण्डमा सम्बन्धित म्यानपावर कम्पनीलाई झिकाएर कारबाही गर्न सजिलो हुने भए पनि व्यक्तिगत रूपमा जानेहरूको हकमा त्यस्तो कार्य कठिन भएपछि अब संस्थागत (म्यानपावर कम्पनी) मार्फ मात्र इजरायल जानका लागि स्वीकृति दिइने उहाँले बताउनुभयो।

स्रोतका अनुसार इजरायलमा व्यक्तिगत प्रयासमा रोजगारी नै पाइँदैन। तर त्यहाँका म्यानपावर कम्पनीले नेपालका म्यानपावर कम्पनीलाई कामदारको अर्डर गर्ने र यहाँका कम्पनीहरूले मागपत्रलाई टुक्रयाएर व्यक्तिगत रूपमा पठाउने कार्य गर्दै आएका छन्। यहाँबाट व्यक्तिगत रूपमा पठाए पनि कामदार स्वीकार गर्दा भने संस्थागत रूपमै त्यहाँ पुग्ने तर नेपालमा भने कागजी रूपमा व्यक्तिगत देखिएकाले समस्या बढेको जनाउँदै राजदूतावासले गत साता पत्र पठाएको थियो।

November 5, 2008

तराईमा प्रहरी परिचालन गरिने

गृहमन्त्री वामदेव गौतमले तराईका शसस्त्र समूहसँगको वार्ता सफल नभए शान्ति सुरक्षा कायम गर्न प्रहरी परिचालन गरिने बताउनुभएको छ । उहाँले तराईका शसस्त्र समूहसँग वार्ताको प्रयास जारी रहेको र यदि उनीहरु वार्तामा नआए प्रहरी परिचालन गरेर भए पनि सुरक्षा कायम गरिने चेतावनी दिनुभयो ।

अध्यागमन विभागको नवनिर्मित भवनको सिलान्यास गर्दै गृहमन्त्री गौतमले शिक्षामन्त्री रेणु यादव शसस्त्र समुसहसँगको वार्ताको खाजीका लागी नभइ पारिवारिक कामले भारत गएको जानकारी दिनुभयो । सरकारले चाहेको र भनेजस्तो शान्ति सुरक्षा दिन नसकेको स्वीकार गर्दै गृहमन्त्री गौतमले सबैलाई सहयोग गर्न आग्रह गर्नुभयो । उहाँले माओवादी लडाकूलाई मापदण्डका आधारमा सेनामा सहभागी गराइने पनि जानकारी दिनुभयो ।

मन्त्री गौतमले कांग्रेस सेना समायोजन समितिमा सहभागी हुनेमा विश्वस व्यक्त गर्नुभयो । स्थानीय विकास मन्त्री रामचरुन्द्र झाले पनि सेना समायोजन विशेष समितिमा नेपाली कांग्रेसलाई समावेश नगरे समितिको काम सफल नहुने बताउनुभएको छ । मन्त्री झाले नेपाली काँग्रेसविना सेना समायोजनलगायत राजनीतिक प्रक्रियाले गति लिन नसक्ने बताउनु भयो ।

छठ पर्वको समापनका अवसरमा आज बिहानै रानीपोखरी पुग्नुभएका मन्त्री झाले कुरा गर्दै यस्तो बताउनुभएको हो । मन्त्री झाले ठूलो दल भएकाले नेपाली कांग्रसको सहभागीता अनिबार्य रहेको पनि बताउनु भयो ।

September 19, 2008

बस दुर्घटनामा १४ को मृत्यु

आज बिहानै धादिङको भूमेस्थानमा यात्रुवाहक बस दुर्घटना हुँदा कम्तिमा १४ जनाको मृत्यु भएको छ । पृथ्वीराजर्मागको भूमेस्थानको हुलाकडाँडामा विहान पाँच बजे भएको बस दुर्घटना हुँदा १४ जनाको मृत्यु भएको हो ।

मृतकको सनाखत भने हुन सकेको छैन । दुर्घटनामा २५ भन्दा बढी घाइते भएका छन् । विरगंजबाट काठमाडौंतर्फ आउँदै गरेको ना. ३ ख. ३५ ५४ नम्बरको बस हुलाकडाँडाबाट २०० मिटर तल खस्दा दुर्घटना भएको हो । घाइतेहरूलाई उपचारका लागि काठमाडौं ल्याइएको छ ।

June 9, 2008

अस्ट्रेलियामा नेपाली विद्यार्थीको दुःखदायी जिन्दगी

अस्ट्रेलियामा दुइ साताअघि नेपाली विद्यार्थी बसेका दुइ घरमा छापा मारिएपछि कमाउ“दै पढ्ने सपना सा“चेर त्यहा“ गएका नेपाली तन्नेरीहरूको समस्या उजागर भएको छ । भिक्टोरिया राज्यको कोबर्गस्थित नेपाली हेमबहादुर तामाङका ती दुइ घरमा ७६ नेपाली विद्यार्थी ‘बस्नै अयोग्य’ अवस्थामा रहेको छापा मार्ने अधिकारीहरूले बताएका छन् ।

६ कोठे एउटा घरमा ४८ जना र अर्कामा २८ जना बस्ने गरेको छापा मार्ने निकाय मोरल्यान्ड परिषद्का प्रमुख कार्यकारी पिटर ब्राउनले ‘हेराल्ड सन’ पत्रिकालाई बताएका छन् । धेरैजसो विद्यार्थीले ‘हस्पिट्यालिटी’ विषय पढिरहेको र बसेबापत उनीहरूले तामाङलाई मासिक प्रतिव्यक्ति दुइ सय ५० अस्ट्रेलियाली डलर तिरेको ब्राउनले बताए । उत्तरी मेर्ल्बर्नका ती घरमा ट्वाइलेट अपुग भएपछि नजिकैको र्सार्वजनिक शौचालय र धारामा लाइन लागेका विदेशी तन्नेरीलाई देखेका स्थानीयले परिषद्लाई त्यसबारे सचेत तुल्याएको ‘सन’ ले लेखेको छ । ‘यो कम्तीमा विदेशमा आएर केही गर्ने प्रयासमा रहेका विद्यार्थीहरूको शोषण भएको परिषद्को शंका छ,’ ब्राउनले भनेका छन्- ‘विद्यार्थीहरूको अर्को समूह जुलाईमा आउ“दै छ भन्ने हामीले थाहा पाएका छौं ।’

‘असुरक्ष्त,’ ‘निम्नस्तरको’ र ‘अत्यन्त भीड’ मा विद्यार्थी राखेको भन्दै घरमा धूवा“ पत्ता लगाउने यन्त्रहरू नराखेकामा परिषद्ले तामाङविरुद्ध मुद्दा चलाउने तयारी गरेको थियो । त्यस्तो भए तामाङलाई बढीमा एक हजार डलर तिराइने ‘सन’ ले लेखेको छ । विद्यार्थीहरूको त्यो बसाइ“ ‘तेस्रो विश्वको स्तरको’ भएको एउटा पत्रिकाले उल्लेख गरेको छ ।

केही वर्षता अस्ट्रेलिया ‘पढ्न’ जाने नेपालीको संख्या ह्वात्तै बढेको छ । त्यसस“गै अस्ट्रेलिया पुगेपछिको जिन्दगी दुःखदायी भएको गुनासो गर्ने तन्नेरीको संख्या पनि बढेको छ । निकै महिनादेखि अस्ट्रेलियाबाट नेपाली विद्यार्थीहरूले गुनासोयुक्त इमेलहरू पठाइरहेका छन् । कमाउ“दै पढ्न पाइने र अस्ट्रेलियाको स्थायी बासिन्दासमेत हुन सकिने आसमा धेरै नेपाली त्यहा“ पुगेका हुन्छन् ।

‘यहा“ थुप्रै विद्यार्थी कठिन जिन्दगी जिउन बाध्य छन्,’ कुनै खाडी मुलुकमा दुःख पाएका कामदारको गुनासो जस्तो लाग्ने एउटा इमेलमा एक विद्यार्थी लेख्छन्- ‘१० लाखसम्म खर्च गरेर मीठो सपना लिएर उनीहरू यहा“ आउ“छन् । आएपछि जागिर पाउ“दैनन् । सरकारले विद्यार्थीलाई सातामा २० घन्टामात्र काम गर्न दिन्छ । जागिर पाए मुस्किलले ४ सय डलरसम्म कमाइन्छ । स्नातकोत्तरका विद्यार्थीले ४ महिने सेमेस्टरमा साढे सात हजार डलरसम्म तिर्नुपर्छ । नतिरे विश्वविद्यालयले अध्यागमनलाई सूचित गर्छ । त्यसैले घरमै पैसा माग्नुको विकल्प छैन ।’

सरकारी ‘अस्ट्रेलियन एजुकेसन इन्टरनेसनल’ का अनुसार २००७ को सेप्टेम्बरअघिका १२ महिनामा अस्ट्रेलिया जाने नेपालीको संख्या ५ सय ४ प्रतिशत अर्थात् २ हजार ८ सय ८४ ले बढेको थियो । नेपाल अस्ट्रेलियाको ११ औं ठूलो स्रोत मुलुक हो । नेपाली विद्यार्थी संख्याको वृद्धिदर भारतपछि सबैभन्दा ठूलो छ ।

भिसा प्रक्रिया खुकुलो गरेपछि अस्ट्रेलिया जाने नेपालीको संख्या बढेको हो । काठमाडौंस्थित दूतावासले भिसा दि“दैन तर त्यसका लागि भारतको नया““दिल्लीस्थित अस्टे्रलियाली दूतावासमा कागजात पठाएमात्र पुग्छ, निवेदक आफैं अन्तर्वार्ताका लागि उपस्थित हुनुपर्दैन । कतिपय विद्यार्थीले अर्कैको पैसा आफ्नो बैंक ब्यालेन्स भनी देखाउने र पर्याप्त पैसा नलिई उता जाने हु“दा काम नपाउ“दा अप्ठेरोमा पर्ने एउटा कन्सल्टेन्सीका प्रबन्ध निर्देशकले बताए ।

‘युरोप र अमेरिकाको तुलनामा अस्टे्रेलियाको शिक्षा सस्तो छ,’ काठमाडौंको कन्सल्टेन्सी ओली एन्ड एसोसिएट्सका प्रमुख कन्सल्ट्यान्ट बासुदेव ओलीले  भने- ‘पार्ट टाइम काम गरेर पढ्न पाउनु एउटा सुविधा हो तर त्यसैमा भरपर्ने भन्ने हु“दैन । कन्सल्टेन्सीले काम दिलाउने जिम्मा लिन मिल्दैन । कसैले जागिरको आश्वासन दिन्छ भने गलत हो ।’

May 30, 2008

नारायणहिटीबाट राजाको झण्डा हटाइयो

गणतन्त्र कार्यान्वयनको निर्णय भएको १२ घण्टा नबित्दै नारायणहिटी दरबारबाट राजाको झण्डा हटाइएको छ । अहिले भर्खरै त्यहाँबाट झण्डा हटाइएको हो । अब त्यहाँ गणतन्त्र नेपालको राष्ट्रिय झण्डा फहराइने छ । पूर्व राजा ज्ञानेन्द्रले सजिलै दरबार छाड्लान् कि नछाड्लान् भन्ने आशंका भइरहेको बेला राजाको झण्डा हटाइएको हो ।

यसैबीच, अहिले केहीबेरपछि मन्त्रीपरिषदको बैठक बसी गणतन्त्रको कार्यान्वयन सम्बन्धी केही प्रस्ताव पारित गर्ने तयारी भइरहेको छ । समाचारस्रोतका अनुसार नारायणहिटीमा राष्ट्रिय झण्डा फहराएर त्यहाँ एकाउन्न तोपको सलामी दिने र उक्त समारोहमा को-को उपस्थित हुने भन्ने सम्बन्धमा समेत मन्त्रीपरिषदमा छलफल हुने मन्त्रीपरिषदस्रोतले बताएको छ ।

सम्पर्कः पो‌.ब.नं. २८३३, सुन्धारा, काठमाडौं
Email:pandeysum@gmail.com