पश्चिमान्चल विकास क्षेत्रका पर्ने लुम्विनी अंचल सास्कृतिक संपदाकालागि धनी अंचल मानिन्छ । प्रख्यात त्रिवेणी धामदेखि रेसुगां तथा नेपालको ताजमहल भनेर चिनिने रानीघाट दरवार समेत यसै अंचलमा पर्दछन ।

तेज महल : तत्कालिन श्री ३ खड्ग शमसेरले आफ्नी प्यारी रानी तेजकुमारीको स्मृतिमा पाल्पा र स्यागंजाको संगम रानीघाटमा वनाएको तेज महल । जसलाइ रानीघाट दरवार भनिन्छ । काली गन्डकी किनारामा विशेष प्रकारको वास्तुशास्त्रीय डिजाइन अनुसार तयार पारिएको यो दरवार हाल जिर्ण अवस्थामा पुगेको छ । रानीघाट दरवार विर्घा सम्म मोटरवाट र करिव दुइ घन्टाको पैदल यात्रावाट जान सकिन्छ । यस्तै पाल्पा तानसेन वजारवाट करिव ३ घन्टाको पैदलवाट पुग्न सकिन्छ । रानीघाट क्षेत्रमा सामान्य चिया पसलहरु रहेका छन । पाल्पा तानसेनवाट हिडेर जाने वाटो रमणीय पनि छ । यो वाटोमा वैकुन्ठेको भिर र नेपालको ठुलो वैकुन्ठ झरनापनि पर्दछ ।

लुम्वीनीको अखन्ड ज्योति: एशीयाका तारा तथा शान्तीदुत गौतम वुद्धको जन्मस्थलमा वालिएको अखन्ड दिप । यंहा नजिकै मायादेवी मन्दिर तथा अनेक गुम्वाहरु रहेका छन । लुम्वीनी राजधानीवाट ८ घन्टाको वस यात्रा र करिव ४० मिनेटको हवाइ यात्रावाट पुग्न सकिन्छ । यंहा सुविधा सम्पन्न होटलको सुविधा पनि पाइन्छ ।