सत्ता-साझेदार तीनदलका तीन उपप्रधानमन्त्री रहने गरी मन्त्रिपरिषद्को भागबन्डा मिलाइएको छ । गठबन्धनभित्रका तीनदल माओवादी, एमाले र मधेसी जनअधिकार फोरमबीच भएको छलफलमा यस्तो सहमति भएको हो । बैठकमा साना दललाई समेत सहभागी गराएर आज २३ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् विस्तार गर्ने सहमति भएको छ । एमालेको तर्फबाट सरकारको नेतृत्व गर्ने नेता वामदेव गौतमलाई गृहमन्त्रीसहित उपप्रधानमन्त्री बनाउने सहमति भएको छ । त्यस्तै, माओवादीका तर्फबाट अर्थमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराई र फोरमका तर्फबाट परराष्ट्रमन्त्री उपेन्द्र यादवलाई पनि उपप्रधानमन्त्री बनाइनेछ ।

प्रधानमन्त्रीपछि दोस्रो मर्यादाक्रममा एमालेको तर्फबाट सरकारमा नेतृत्व गर्ने नेता गौतम रहनेछन् । करिब डेढ दसक लामो संसदीय अभ्यासमा सरकारमा तीन उपप्रधानमन्त्री भएको यो पहिलोपटक हो । यसअघिको सातदलीय गठबन्धनको सरकारमा दुई उपप्रधानमन्त्री बनाइएका थिए ।

६ भदौमा प्रधानमन्त्री प्रचण्डले मन्त्रिपरिषद् विस्तार गर्दा दोस्रो बरियता नपाएपछि एमाले सरकारमा सहभागी बनेको थिएन । अन्तिम समयमा माओवादी र एमालेबीच बरियताको विवाद बढेपछि प्रधानमन्त्री दहालले माओवादी र फोरमका चार/चारजना सम्मिलित सानो आकारमा मन्त्रिपरिषद् विस्तार गर्नुभएको थियो ।

माओवादीले मन्त्रिपरिषद्मा थप दुईजना सचिवालय सदस्यसहित सातजना क्याबिनेट र पाँचजना राज्यमन्त्री पठाउने भएको छ । माओवादीको तर्फबाट सरकारमा सहभागी हुने सचिवालय सदस्य वर्षमान पुन ‘अनन्त’ र टोपबहादुर रायमाझी ‘अनिल’ छन् । कुन-कुन मन्त्रालय सम्हाल्नेबारे भने आज मात्र निश्चित गरिने माओवादीले जनाएको छ ।

माओवादीले मधेसबाट केन्द्रीय सदस्य एवं पूर्व वनमन्त्री मातृकाप्रसाद यादवलाई नै निरन्तरता दिने भएको छ भने पूर्वबाट पूर्वराज्यमन्त्री पदमबहादुर राई मन्त्रिपरिषदमा जानेछन् । सुदूरपश्चिमको प्रतिनिधित्व गर्दै केन्द्रीय सदस्य लेखराज भट्टलाई पठाइने भएको छ ।

भेरी-कणर्ली राज्यसमितिबाट पूर्व मन्त्री खड्गबहादुर विश्वकर्मा ‘प्रकाण्ड’, नेवा राज्य समितिबाट केन्द्रीय सदस्य एवं पूर्वमन्त्रीद्वय हिसिला यमी र पम्फा भुसाल मन्त्रिपरिषदमा सहभागी हुनेछन् । उपप्रधान तथा अर्थमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराई र हिसिला यमी एउटै मन्त्रिपरिषद्मा पुग्ने पहिलो दम्पती हुनेछन् । टोपबहादुर रायमाझी र पम्फा भुसाल दुवै अर्घाखाँचीका हुन् । मगरात राज्य समितिबाट जयपुरी घर्तीमगरलाई पठाइने भएको छ । उनी अनेमसंघ क्रान्तिकारीकी केन्द्रीय अध्यक्ष हुन् । सूचना तथा सञ्चारमन्त्री कृष्णबहादुर महरा, वर्षमान पुन ‘अनन्त’ र जयपुरी घर्तीमगर गरी रोल्पाका तीनजना मन्त्री बन्नेछन् ।

मगरात राज्य समितिबाटै जनमुक्ति सेनाको तर्फबाट पूर्वडेपुटी कमान्डर एवं माओवादी केन्द्रीय सदस्य जनार्दन शर्मा ‘प्रभाकर’लाई पठाइने भएको छ । तत्कालीन गृहमन्त्री कृष्णप्रसाद सिटौलालाई हराउने झापाका पूर्णप्रसाद राजवंशी ‘सूर्य’ राज्यमन्त्री हुने भएका छन् । राजवंशी माओवादी कोचिला राज्य समिति सदस्य तथा कोचिला राष्ट्रिय मुक्तिमोर्चाका अध्यक्ष हुन् । राज्यमन्त्रीमा काभ्रेका सूर्यमान दोङ ‘लालध्वज’ वा सिन्धुपाल्चोकका दावा तामाङ ‘क्षितिज’मध्ये एकजनालाई सहभागी गराउने माओवादीले जनाएको छ । यसैगरी लिम्बुवान राज्य समितिबाट राज्यमन्त्रीमा तेह्रथुमकी सुशीला कन्दङ्वा ‘वर्षा’लाई पठाइने भएको छ । वर्षा माओवादी लिम्बुवान राज्य समिति सदस्य तथा तेह्रथुम सहइन्चार्ज हुन् ।

मधेसबाटै राज्यमन्त्रीमा माओवादी केन्द्रीय सल्लाहकार एवं सहिद रामवृक्ष यादवपत्नी रामकुमारी यादव ‘शिला’लाई पठाइने भएको छ । एमालेले आफ्नो भागमा परेका ६ मन्त्रालय सम्हाल्न स्थायी समितिका दुई र केन्द्रीय कमिटीका चार नेतालाई मन्त्रिपरिषदमा पठाउने निर्णय यसअघि नै गरिसकेको छ । जसअनुसार वामदेव गौतमले गृह, विष्णु पौडेलले जलस्रोत, रामचन्द्र झाले स्थानीय विकास, किरण गुरुङले वन तथा भूसंरक्षण, अष्टलक्ष्मी शाक्यले उद्योग र गोपाल शाक्यले युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाल्ने छन् ।

एमाले महासचिव खनालका अनुसार प्रधानमन्त्री प्रचण्डले माओवादीका बाँकी पाँच मन्त्रीको छनोट र अन्य साना दलसित सहमति जुटाउन सके आज मन्त्रिपरिषद्को विस्तार हुनुका साथै नयाँ मन्त्रीको शपथग्रहण हुनेछ । तीनदलीय गठबन्धनबीच भएको सहमतिअनुसार माओवादीले आफ्नो भागमा परेका चारजनालाई यसअघि नै मन्त्री नियुक्त गरिसकेको छ । सहमतिअनुसार चार साना दललाई मन्त्रिपरिषदमा सहभागी गराइनेछ ।

मन्त्रिपरिषद् विस्तारका सम्बन्धमा प्रधानमन्त्रीले शनिबार नै तराई मधेस लोकतान्त्रिक पार्टी (तमलोपा), सद्भावना, जनमोर्चा नेपाल, नेकपा माले र दलित जनजाति पार्टीसित पनि छुट्टाछुट्टै छलफल गरेका छन् । प्रधानमन्त्री प्रचण्डको आग्रहका बाबजुद तमलोपाले भने सरकारमा सहभागी नहुने जनाएको छ । ‘हामी सरकारमा सहभागी हुँदैनौं, बाहिरै बसेर सरकारका गुण र दोषका आधारमा सहयोग गर्छौं भनेर प्रधानमन्त्रीसित भनेका छौं,’ छलफलपछि तमलोपा अध्यक्ष महन्त ठाकुरले भने ।

संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेसी मोर्चासित १६ फागुनमा भएको सम्झौता कसरी कार्यान्वयन हुन्छ, त्यो हेरेर पनि सरकारलाई सहयोग गरिने अध्यक्ष ठाकुरले बताए । प्रधानमन्त्रीसितको छलफलमा मालेले अन्तरिम सरकारदेखि नै सम्हाल्दै आएको भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालयको माग गरेको छ । प्रधानमन्त्री प्रचण्ड पनि त्यसमा सकारात्मक देखिएपछि मालेले आफ्नो पार्टीको तर्फबाट मन्त्रिपरिषद्मा सहभागी हुने नेताको नामसमेत प्रधानमन्त्रीलाई बुझाएको छ । ‘हामीले पुरानै मन्त्रालय मागेका छौं, प्रधानमन्त्री सकारात्मक देखिएपछि एकजनाको नाम बुझाएका छौं,’ मालेका महासचिव सिपी मैनालीले बताए । मालेले पोलिटब्युरो सदस्य डम्बर श्रेष्ठको नाम मन्त्रीका लागि प्रधानमन्त्रीलाई बुझाएको छ ।

जनमोर्चा नेपालका तर्फबाट गिरिराजमणि पोखरेल वा लीलामणि पोखरेलमध्ये एकलाई मन्त्री बनाइनेछ । प्रधानमन्त्रीले भने महामन्त्री नारायणकाजी श्रेष्ठ प्रकाशलाई नै मन्त्री बन्न अनुरोध गरेको स्रोतले जनाएको छ । नेकपा संयुक्तले यसअघि नै सरकारमा सहभागी हुने जनाइसकेको छ । स्रोतका अनुसार संयुक्तका तर्फबाट गणेश साहलाई मन्त्री बनाइनेछ । उनलाई विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय दिइने बताइएको छ ।